Cechy gatunkowe „Potopu”
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
W „Potopie” dostrzeżemy zatem – prócz pierwiastków romansu widocznych w burzliwych dziejach miłości Andrzeja Kmicica i Oleńki oraz cech tradycyjnej powieści historycznej:
  • motywy baśniowe – wychodzenie bohaterów z sytuacji pozornie bez wyjścia, zwycięstwo dobra nad złem czy zakończenie utworu baśniową formułką: „żyli długo i szczęśliwie” , a „pan Andrzej żył (…) długo w przykładnej zgodzie i miłości z Laudą”;

  • pierwiastki epopei, obecne w wyborze powstania narodowego jako głównego tematu;

  • elementy powieści przygodowej i westernu – dwóch bohaterów stara się o rękę jednej kobiety, dodatkowo różnią się poglądami i wyglądem; ich losy obfitują w pojedynki, porwania, ucieczki, uwięzienia i liczne epizody wojenne (obrona Jasnej Góry, oblężenie Warszawy, bitwa pod Warką, bitwa pod Pilwiszkami);

  • pierwiastki legendy i średniowiecznego apokryfu – widoczne zwłaszcza we fragmentach dotyczących oblężenia Częstochowy, na przykład tajemniczej przepowiedni starosty Łuszczewskiego: „zbliży się (…) sąd mój i pozostawi państwo w utrapieniu i stanie się jako napisano: rozkosz sieją, a utrapienie i boleść odmierzą. Nie tylko nawiedzą to królestwo, ale miasta bohaterskie i możne, albowiem przywołano głodnego, który dostatki ich pożre (…) Panować będą głupi, a mędrcy i starcy nie podejmą głowy. Cześć i prawda upada, aż przyjdzie, który gniew mój przebłaga i który duszy swej nie oszczędzi dla miłości prawdy”;

  • cechy dziejopisarstwa, czego dowodzi czerpanie wiadomości ze źródeł historycznych;

  • elementy realistycznej powieści „dokumentalnej” – wierne opisanie obyczajów i stylu życia siedemnastowiecznej szlachty czy arystokracji, na przykład wygląd wnętrz zamku warszawskiego, teatru królewskiego, uczt i rycerskich turniejów, hulaszczych zabaw w dworach szlacheckich, bójek w karczmach: . „Tymczasem w sali marszałek dał znać, że czas do stołu siadać, i zaraz uczynił się ruch niezwyczajny. Hrabia Loewenhaupt, cały w koronkach, szedł naprzód pod rękę z księżną, której powłokę płaszcza niosło dwóch paziów prześlicznych; za nim baron Shitte prowadził panią Hlebowiczową,tuż szedł ksiądz biskup Parczewski z księdzem Białozorem, obaj jakby czymś zmartwieni i zasępieni. Książę Janusz, który w pochodzie ustępował pierwszeństwa gościom, ale za stołem brał obok księżnej miejsce najwyższe, wiódł panią Korfową, wojewodzinę wendeńską, bawiącą już od tygodnia w Kiejdanach. I tak sunął cały szereg par jako wąż stubarwny i rozwijał się, i mienił. Kmicic wiódł Oleńkę, która leciuchno wsparła ramię na jego ramieniu, on zaś spoglądał bokiem na jej delikatną twarz, szczęśliwy, jako pochodnia pałający, największy magnat między tymi magnatami, bo największego skarbu bliski. Tak idąc posuwisto przy dźwiękach kapeli weszli do sali jadalnej, która wyglądała jak cały gmach osobny. Stół zastawiony był w podkowę, na trzysta osób, i giął się pod srebrem i złotem. Książę Janusz, jako część majestatu królewskiego w sobie mający i tylu królom pokrewny, wziął obok księżnej miejsce najwyższe, a wszyscy przechodząc mimo kłaniali się nisko i zasiadali wedle godności (…)” czy zaręczynowego przyjęcia Oleńki i Andrzeja: „Wodokty zmieniły się jakoby w obóz. Przez cały dzień rżnięto z rozkazu miecznika barany i woły, wykopywano z ziemi beczki miodu i piwa. Wieczorem zasiedli wszyscy do uczty, starsi i znamienitsi w komnatach, młodsi w czeladnej, prostactwo również weseliło się przy ogniskach na podwórzu. Przy głównym stole krążyły kielichy na cześć dwóch par szczęśliwych, gdy zaś ochota doszła do najwyższego stopnia, pan Zagłoba wzniósł jeszcze toast (…)” (fragment relacji z przebiegu uczty w Kiejdanach).


  • Oznacz znajomych, którym może się przydać

    strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 - 


      Dowiedz się więcej
    1  Obraz Szwedów ukazany w „Potopie”
    2  Kmicic - charakterystyka
    3  „Potop” – główna problematyka



    Komentarze
    artykuł / utwór: Cechy gatunkowe „Potopu”







      Tagi: