Gloryfikacja Polaków w „Potopie” (motyw Polaków) - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Podczas pisania „Potopu” Henrykowi Sienkiewiczowi przyświecała – podobnie jak w przypadku dwóch pozostałych części „Trylogii” – idea tworzenia „ku pokrzepieniu serc”. Chęć przypomnienia czasów, gdy Polska, choć pozostająca pod obstrzałem ataków silniejszych mocarstw, potrafiła się przeciwstawić wrogowi sprawiła, że Sienkiewicz przejaskrawił nieco momenty dzielności narodu. Z racji tego autor wyidealizował swoich bohaterów oraz zmienił nieco Polską historię.

Przedstawienie rodaków w obliczu oblężenia Rzeczypospolitej przez oddziały szwedzkie umożliwiło twórcy „Trylogii” uwypuklenie zalet żołnierzy, dowódców, strategów. Dzięki temu zabiegowi Sienkiewicz stworzył dzieło niezapomniane, pełne takich wartości, jak godność i bezwarunkowa miłość, prawdziwy patriotyzm i poświęcenie dla ojczyzny

Cechy te widać w każdej ze sportretowanych grup. W pozostającej najwyżej w społecznej hierarchii arystokracji, do której zaliczają się między innymi król Polski Jan II Kazimierz Waza, jego małżonka Maria Ludwika Gonzaga de Nevers oraz ich dwór, Sienkiewicz wyidealizował ich cechy, na przykład monarchę przedstawił jako władcę niezwykle mądrego, sprawiedliwego, oddanego krajowi i stale kontemplującego niegodziwe postępowanie szlachty.

W opisach kolejnej warstwie, czyli magnaterii, przeważa pogląd, iż stanowili ją patrioci stawiający dobro ojczyzny ponad własne interes, na przykład Paweł Sapieha, Jerzy Lubomirski, Jan „Sobiepan” Zamoyski.

Gotowość do poświęcenia życia ojczyźnie, odwaga czy wiara o Boską Opatrzność z kolei przynależą powieściowemu duchowieństwu, a klerykom stającym na czele partii chłopskich na Litwie czy zakonnikom z Jasnej Góry (ojciec Augustyn Kordecki - obrońca klasztoru, który nie zrezygnował z obrony świętego miejsca przez prawie czterdzieści dni, a w końcu ukrył oryginał Cudownego Obrazu, dzięki czemu uniemożliwił jego zrabowanie i dewastację).

Miłość i oddanie ojczyźnie są cechami także niższych warstw, takich jak mieszczaństwo czy chłopi. Są oni pokazani jako wzorowi patrioci, dożywotni obrońcy swoich miast, na przykład Jacek Brzuchalski z Częstochowy, mieszkańcy Lwowa czy Warszawy:
„O mieszczanach tylko słyszał Kmicic, iż dawnych czasów, pogrążonej ojczyzny i króla żałują (…) Mówiono też, że cechy miały broń ukrytą, zwłaszcza płatnerze, rzeźnicy, kuśnierze i potężny cech szewiecki (…) i przy lada pomocy z zewnątrz, gotowi by byli na Szwedów uderzyć”.


Podobnie został wyidealizowany wiejski lud, który mimo swojej prostoty i niewielkiej wiedzy o świecie, w najtrudniejszych chwilach potrafi udowodnić swój patriotyzm, wierność królowi i bezwarunkową chęć do walki ze szwedzkim najeźdźcą:
„(…)chłopi bowiem po równi ze szlachtą i mieszczany wyciągnęli do lasów. Lud z gór, lud z puszcz głębokich, lud z ługów i pól tkwił w lasach, czynił zasieki Szwedom po drodze, napadał na mniejsze prezydia, wycinał w pień podjazdy. Cepy, widły i kosy nie gorzej od szlacheckich szabel opłynęły krwią szwedzką”.
Wszystko to widać na przykładzie kilkunastoletniego chłopca stajennego Michałka, który naprowadza na Szwedów polską chorągiew i bierze udział w bitwie, wykazując się dzielnością i męstwem, za co podziwia go szlachta i sam Stefan Czarniecki.

Dowód braku strachu przed Szwedami dali także tatrzańscy górale – prowodyrzy pierwszych partii partyzanckich, obrońcy króla oraz jasnogórskiego klasztoru, odpowiedzialni za odwrót Wrzeszczowicza oraz za przetrzebienie szwedzkich oddziałów w lasach

Konstatując, „Potop” jest utworem gloryfikującym wszystkie warstwy społeczne Polaków w XVII wieku. Henryk Sienkiewicz z pietyzmem zamieniającym się miejscami w patos ukazał, jak rodacy rosną w siłę i zaczynają wierzyć w zwycięstwo. Idea pisarstwa podnoszącego na duchu, przyświecająca autorowi od początku prac nad swoim dziełem, zorganizowała cały artystyczny i ideowy format powieści, co widać w ostatnim zdaniu „Trylogii”: „Na tym kończy się ten szereg książek pisanych w ciągu kilku lat i w niemałym trudzie – dla pokrzepienia serc”. Temu pisarz podporządkował kształt cyklu


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Potop – streszczenie szczegółowe
2  Typy narracji w Potopie
3  Pozostałe części Trylogii



Komentarze: Gloryfikacja Polaków w „Potopie” (motyw Polaków)

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: